Digitale vaardigheden beperken zich niet langer tot weten hoe je een e-mail verstuurt of op internet surft. In 2025 hebben de meest voorkomende struikelblokken te maken met het gebruik van kantoorsoftware, het beheren van cookies en geolocatie, en het kunnen beoordelen van de betrouwbaarheid van een onlinebron. Deze tekortkomingen komen zelfs voor bij gebruikers die dagelijks online zijn. Dat laat zien dat toegang tot internet geen garantie is voor digitale zelfstandigheid.
Cookies en geolocatie beheren: twee blinde vlekken op het gebied van digitale privacy
De meeste gebruikers klikken op ‘Alles accepteren’ wanneer ze een cookiebanner zien, zonder stil te staan bij de gevolgen. Cookies van derden maken het mogelijk om gebruikers op verschillende websites te volgen voor reclamedoeleinden. Geolocatie, die op de meeste smartphones standaard is ingeschakeld, stuurt voortdurend locatiegegevens naar apps die deze niet nodig hebben om te werken.
Geolocatie per app uitschakelen is effectiever dan de functie helemaal uitzetten. Zowel op Android als op iOS kun je in de locatie-instellingen kiezen uit drie opties: altijd, alleen tijdens gebruik of nooit. Door ‘altijd’ alleen toe te staan voor navigatie-apps voorkom je dat er onnodig veel gegevens worden verzameld.
Firefox en Brave blokkeren trackers van derden standaard. In Chrome bestaat die optie ook, maar zit ze verstopt in de geavanceerde instellingen. We raden aan deze instelling te combineren met een extensie zoals uBlock Origin, die ook scripts voor fingerprinting filtert. Op de rubriek computerzaken van Blog du Net vind je regelmatig aanvullende informatie over deze onderwerpen, met stapsgewijze handleidingen voor elke browser.
Kantoorsoftware zonder licentie: online spreadsheets en tekstverwerking
De meest voorkomende drempel bij software is niet technisch, maar financieel. Betaalde kantoorsoftware schrikt mensen af die er maar af en toe gebruik van maken, terwijl gratis alternatieven ruimschoots voldoen voor alledaagse taken.
Google Docs en LibreOffice zijn geschikt voor de meeste gangbare toepassingen: brieven schrijven, budgetten bijhouden in spreadsheets en eenvoudige presentaties maken. Het verschil zit in de manier waarop ze werken.
- Google Docs werkt volledig in de browser, slaat bestanden automatisch op in Google Drive en maakt realtime delen mogelijk. Het nadeel: bestanden worden opgeslagen op de servers van Google. Dat roept vragen op over de privacy van gevoelige documenten, zoals bankafschriften en medische gegevens.
- LibreOffice wordt lokaal geïnstalleerd, werkt offline en ondersteunt standaard het .odt-formaat. De compatibiliteit met Microsoft-bestanden in .docx- en .xlsx-formaat is goed genoeg voor eenvoudige documenten, maar complexe opmaak kan verschuiven wanneer je een bestand opent.
- OnlyOffice is minder bekend, maar heeft een interface die lijkt op die van Microsoft Office en biedt betere compatibiliteit met .docx- en .xlsx-bestanden. De desktopversie is gratis.
De keuze is eenvoudig: moet een document met anderen worden gedeeld en bewerkt, dan werkt Google Docs soepeler. Blijft het document privé of bevat het persoonlijke gegevens, dan biedt lokaal geïnstalleerde software meer controle.
Kunstmatige intelligentie in het dagelijks leven: een vaardigheid om te leren, geen gadget
Generatieve AI (ChatGPT, Gemini, Mistral) is niet langer alleen voor professionals in de digitale sector. Uit cijfers over 2025 blijkt dat het gebruik ervan toeneemt, maar een gebrek aan digitale basisvaardigheden remt de toepassing ervan bij een groot deel van de bevolking. Mensen die al goed met digitale hulpmiddelen overweg kunnen, halen er aanzienlijk meer voordeel uit dan anderen.
Voor dagelijks gebruik zijn er drie praktische toepassingen die de moeite waard zijn om onder de knie te krijgen:
Teksten herschrijven en samenvatten helpt om een lang administratief document samen te vatten, een officiële brief begrijpelijker te maken of een technische tekst te vertalen. Het levert echt tijdwinst op, zolang je het resultaat altijd controleert: feitelijke fouten komen nog vaak voor.
Spreadsheets laten maken is een andere toepassing die vaak wordt onderschat. Vraag een AI-assistent om een Excel- of Calc-formule voor een budgetberekening te maken en je hoeft niet urenlang in de documentatie te zoeken. Het resultaat is vaak direct bruikbaar, mits je de formule controleert aan de hand van een bekend voorbeeld.
De functie voor e-mailbeheer, ingebouwd in Gmail en Outlook, sorteert berichten automatisch op categorie. Dat werkt nog niet perfect — legitieme berichten belanden soms bij de reclame — maar het vermindert de hoeveelheid onbelangrijke berichten in een overvolle inbox aanzienlijk.
Digitale veiligheid: phishing en wachtwoorden zijn twee concrete prioriteiten
Phishing wordt steeds geraffineerder. Valse e-mails over pakketbezorging, sms’jes die de Franse zorgverzekering nabootsen en berichten die zogenaamd van een bank komen, maken allemaal gebruik van hetzelfde mechanisme: ze creëren een gevoel van urgentie om je tot een snelle klik te verleiden.
Een legitieme link vraagt je nooit om via een ongevraagde sms of e-mail een wachtwoord in te voeren. Klik bij een verdacht bericht niet op de link, maar ga rechtstreeks naar de dienst door het adres in je browser te typen.
Een wachtwoordmanager is een van de hulpmiddelen die het minst worden gebruikt. Met KeePass, Bitwarden of de wachtwoordmanager in je browser kun je voor elke dienst een uniek wachtwoord aanmaken en opslaan. Het hergebruiken van hetzelfde wachtwoord op meerdere websites is de belangrijkste oorzaak van gehackte accounts.
- Schakel tweestapsverificatie (2FA) in voor je e-mail-, bank- en overheidsaccounts. Een authenticatie-app (Google Authenticator, Authy) is betrouwbaarder dan sms, dat via simswapping kan worden onderschept.
- Controleer regelmatig of je e-mailadres is gelekt via de dienst Have I Been Pwned.
- Werk je besturingssysteem en apps bij zodra er een beveiligingsupdate beschikbaar is: niet-verholpen kwetsbaarheden worden binnen enkele dagen misbruikt.
De angst om online een fout te maken, zorgt ervoor dat veel gebruikers diensten vermijden die ze prima zouden kunnen gebruiken. Die onzekerheid neemt af door onder begeleiding te oefenen en te begrijpen hoe fraude werkt, niet door online diensten te mijden. Wie phishingmails kan herkennen en een wachtwoordmanager gebruikt, heeft de meeste veelvoorkomende risico’s al uitgesloten.
